Criminologie kan als volgt worden gedefinieerd: de wetenschappelijke bestudering van misdadigers, van misdaad als een sociaal verschijnsel en van het strafrechtelijk systeem. Simpel gezegd leer je dus denken als een crimineel en doe je onderzoek naar slachtoffers en hoe criminaliteit bestreden en voorkomen wordt in ons land.
Een criminoloog heeft dus enorm veel interesse in criminaliteit. Wat valt hier allemaal onder? Hoe komt iemand op het slechte pad? Hoe kunnen criminele activiteiten voorkomen en opgelost worden? Je merkt het: alles wat met criminaliteit te maken heeft, komt aan bod. Naast traditionele onderwerpen zoals georganiseerde misdaad en geweldsdelicten, heeft de opleiding tegenwoordig de laatste jaren meer aandacht voor digitalisering van criminaliteit, zoals online fraude, phishing, ransomware en cyberaanvallen: onderwerpen die in de praktijk snel groeien en waar Nederland een toenemende behoefte aan expertise ziet.
Tijdens je bachelor leer je niet alleen oorzaken en gevolgen kennen van crimineel gedrag, maar ook hoe dit gedrag kunt verklaren en voorspellen. Terrorisme, georganiseerde misdaad, drugszaken en digitale criminaliteit vormen gemeenschappelijke thema’s. Je gaat je verdiepen in hoe moderne criminaliteit in al haar vormen impact heeft (fysiek én digitaal).
Je begint de bachelor van de opleiding breed met een aantal theorieën die in de criminologie gebruikt worden. Later in de studie komt de focus meer en meer op de praktijk te liggen. Hiervoor moet je ook geregeld de hort op: je gaat namelijk op bezoek bij verschillende professionals in het werkveld. Het kan dus zomaar dat je met jouw opleiding een dagje naar de rechtbank, gevangenis of een probleemwijk gaat.
Nieuw: er zijn ook gecombineerde en gespecialiseerde opleidingen zoals de bachelor Cybersecurity & Cybercrime aan de Universiteit Leiden waarin criminologie samen met informatica, recht en bestuurskunde wordt aangeboden met een focus op digitale dreigingen en preventie.
Criminaliteit is een actueel thema dat behoorlijk maatschappelijk relevant is. Denk bijvoorbeeld eens aan de voortdurende berichtgeving over ondermijnende criminaliteit en cybercrime in Nederland, zoals de integrale aanpak van ondermijnende criminaliteit. Dit type criminaliteit krijgt steeds meer publieke en beleidsmatige aandacht.
Het gaat dagelijks over misdaad in het nieuws en veel jongeren zijn hierdoor getriggerd. Ook misdaadfilms en -series spelen hier een grote rol in. Niet gek dat er veel interesse in de opleiding criminologie is dus! Daarnaast is het criminele wereldje natuurlijk vol gevaren. Voor mensen die van spanning en adrenaline houden, is het dan ook erg interessant om erin te werken. Verder komt er een stukje psychologie bij kijken, omdat de focus ligt op het gedrag van criminelen. Wat drijft deze mensen? Dit is fascinerend voor jongeren die nieuwsgierig zijn naar menselijk gedrag.
De enorme populariteit van deze studie komt niet uit de lucht vallen; de opleiding criminologie staat al jaren in de top van populaire studies in Nederland. Het is een opleiding die op zowel hbo- als wo-niveau gegeven wordt. Vanwege de enorme populariteit geldt er vaak een numerus fixus of selectiesysteem bij universiteiten.
Uiteraard wordt niet iedereen die de opleiding criminologie heeft afgerond iemand die op grote schaal criminaliteit gaat bestrijden. Maar ook als jij niet als taak hebt om de bende van Ridouan Taghi of Bolle Jos op te rollen, is criminoloog een uitdagend beroep. Wie weet kom je wel terecht in een managementfunctie bij de politie of bij justitie. Of wat dacht je ervan om een expert in witwaspraktijken te worden?
Ook banen op het gebied van fraudepreventie, data-analyse, cybercrime-onderzoek en veiligheidsadvies zijn steeds vaker voorkomend. Criminologen worden niet alleen ingezet bij traditionele opsporings- en justitiefuncties, maar ook bij gemeenten, techbedrijven, banken en verzekeringsmaatschappijen om fraude, digitale dreigingen of risico’s te analyseren en te voorkomen.
Na je bachelor of science kun je een master volgen. Tijdens de master specialiseer je je in een bepaalde richting binnen de criminologie. We lichten er hieronder een paar kort toe.
Bij forensische criminologie ligt de focus vooral op de strafrechtelijke keten vanuit het criminologisch perspectief. Het gaat om strafbare feiten en hierbij komt veel onderzoek kijken. Bij deze opleiding is enige voorkennis van strafrecht wel gewenst.
Een multidisciplinaire opleiding die vergelijkbaar is met de studie forensische criminologie. Met andere woorden: misdaad en strafrechtpleging staan centraal. Van waar crimineel gedrag uit voorkomt tot de betrouwbaarheid van getuigen.
Deze opleiding helpt jou om inzicht te krijgen in de impact van criminaliteit op de samenleving.
Relatief nieuw zijn ook masters zoals Opsporingscriminologie en Interventiecriminologie in opkomst waarin de nadruk ligt op preventie, opsporing en gedragsinterventies gericht op moderne criminaliteitsproblematiek.
Goede vraag! Er zijn een paar eigenschappen die handig zijn als je aan deze studie wil beginnen. Je moet bijvoorbeeld interesse hebben in het gedrag van mensen, sterk zijn in analyseren en kritisch denken én nieuwsgierig zijn. Dit kun je het beste ontdekken door een bezoek te brengen aan een open dag van deze studie. Hier krijg je goed inzicht in de opleiding, lesstof en andere praktische zaken.
16 februari 2026 geschreven door Redactie