Zo blijf je financieel fit als je student bent: ‘Ik ga nog een bijbaantje zoeken’

min. lezen

Collegegeld van 2694 euro per jaar, maar ook de kosten voor boeken, je zorgverzekering en niet te vergeten je kamerhuur: studeren kan een prijzige aangelegenheid zijn. Hoe blijf je financieel fit tijdens je studie? Studenten Nil en Debbie vertellen. „Ik heb heel veel geluk: mijn ouders betalen mijn collegegeld en mijn kamerhuur.”

Snel door de content

Bang om verkeerde studiekeuze te maken
Op kamers
Wat kost studeren-tool
Debbie van de Griend: 'IJsland is niet echt goedkoop'
De inkomsten: waar heb je recht op?
Ga je mee op Expeditie Studiekeuze?

Ze schrok zich een ongeluk. Nil Bostancioglu (18) wilde na het behalen van haar vwo-diploma deze week ‘gewoon’ gaan studeren. Als leerling van 5 vwo ging de Delftse scholier er nog vanuit dat ze, zoals iedere in Nederland geboren student, 2694 euro per jaar kwijt zou zijn aan collegegeld op de universiteit. ,,Maar in mijn examenjaar kwam ik erachter dat het collegegeld op universiteiten voor mij meer dan 10.000 euro per jaar zou zijn. Dat geld heb ik gewoon niet.’’

De reden voor haar hoge collegegeld: Nil, geboren in Turkije, woont en leert inmiddels al 9 jaar in Nederland, maar had nog altijd een tijdelijke verblijfsvergunning. En niet-EU-burgers betalen aan een Nederlandse universiteit of hogeschool het ‘instellingstarief’, in veel gevallen 10.000 euro of meer. Universiteiten en hogescholen mogen zelf bepalen hoe hoog het instellingstarief is.

Een voorbeeld: aan de TU Delft betalen niet EU-studenten voor het collegejaar 2026-2027 19.906 euro voor een bachelor, 25.633 euro voor een master. Aan de TU Eindhoven zijn die bedragen respectievelijk 18.600 en 21.700 euro. Dergelijke bedragen zijn ver buiten het bereik van de spaarpot van Nil.

Nil: ,,Vanwege mijn tijdelijke verblijfsvergunning, type I, kwam ik niet in aanmerking voor studiefinanciering, OV-reisproduct of zorgtoeslag, dacht ik. Ik woon nu nog bij mijn pleegouders. Pas als ik vijf jaar zelfstandig in Nederland woon, kan ik aanspraak maken op een permanente verblijfsvergunning en dus ook op studiefinanciering.’’

Gelukkig voor Nil kwam er redding uit onverwachte hoek. Nil: ,,Door hulp via Vluchtelingenwerk en het Convenant Haagse Dreamers kon ik in eerste instantie beginnen met de studie International and European Law aan De Haagse Hogeschool, een hbo-opleiding. De Haagse Hogeschool was zo vriendelijk om mij korting te geven, zodat ik toch die 2694 euro collegegeld per jaar mocht betalen.’’

„Eind juli kreeg ik een nieuwe vergunning en nu blijkt dat ik wél recht heb op studiefinanciering, zorgtoeslag en gratis ov. Omdat ik dat allemaal pas net heb kunnen aanvragen, zou het kunnen dat het nog even duurt voordat het allemaal is verwerkt, maar ik ben heel blij. Even voelde ik me heel alleen omdat mijn vrienden en vriendinnen wel ‘gewoon’ naar een hbo of universiteit gaan, terwijl ik zat te bellen en te stressen om ergens te worden toegelaten. Maar nu ben ik vooral blij en dankbaar dat er mensen zijn die mij hebben geholpen.’’

"Eind juli kreeg ik een nieuwe vergunning en blijkt dat ik wél recht heb op studiefinanciering, zorgtoeslag en gratis ov."

Student Nil Bostancioglu bij de diplomauitreiking

student-nil-bostancioglu-ik-kwam-erachter-dat-het-collegegeld-voor-mij-meer-dan-10-000-euro-per-jaar-zou-zijn-dat-geld-heb-ik-gewoon-niet

Bang om verkeerde studiekeuze te maken

Nil kon zich door alle last minute-perikelen niet op tijd inschrijven voor een universiteit, maar ook dat lijkt nog goed te komen, bij de Universiteit Leiden. Tot vreugde van Nil: ,,Het was altijd mijn droom om naar de universiteit te gaan. Ik heb voor mijn studiekeuze ongeveer álle Nederlandse universiteiten bezocht, van Amsterdam tot Eindhoven en van Nijmegen tot Maastricht. In eerste instantie dacht ik aan wiskunde, maar omdat ik op school ook meedeed aan debatwedstrijden raakte ik steeds meer geïnteresseerd in politicologie en rechten. Ik was heel bang om een verkeerde studiekeuze te maken, ook omdat dat flinke financiële gevolgen heeft.’’

Op kamers

Dankzij de recente ontwikkelingen is haar financiële situatie plots flink veranderd. ,,Ik wilde na mijn eerste studiejaar op kamers gaan, maar nu ik opeens wél recht heb op studiefinanciering, kan dat misschien zelfs eerder. En ik zou heel gedisciplineerd gaan leven en meerdere bijbaantjes nemen. Ook dat hoeft nu niet: ik heb één bijbaan en dat is genoeg. Ik ben heel blij dat ik alsnog in aanmerking kom voor studiefinanciering, want ik maakte me zorgen om geld.’’

Afgelopen zomer ging Nil op bezoek bij haar biologische vader in Istanboel. Daar kwam ook – heel even – de optie voorbij om te gaan studeren in Turkije, maar die werd snel terzijde geschoven. Nil: „Ten eerste is mijn Nederlands veel beter dan mijn Turks. En mijn vader wees me erop dat het daar voor een tienermeisje zoals ik veel minder veilig is dan hier in Nederland, waar ik na het uitgaan alleen naar huis fiets. En misschien nog wel belangrijker: in Turkije wonen alleen mijn vader en opa en oma; ik heb er nul vrienden.’’

Al met al is Nil blij met haar kans om toch te studeren. En intussen werkt ze verder aan haar droom, ook door ‘financieel fit’ te worden. ,,Ik kan nu een nieuwe begroting maken. Doordat ik alsnog recht heb op studiefinanciering, is er heel veel druk weg bij me.’’

Wat kost studeren-tool

Wil je zelf een financieel plan maken voor jouw situatie? Het Nibud heeft een handige ‘Wat kost studeren-tool’ gemaakt waar je als mbo of hbo/wo-student kunt zien met welke inkomsten en uitgaven je te maken krijgt. Het invullen ervan duurt ongeveer 15 minuten.

Voorbeeld: uitgaven voor uitwonende hbo-wo-student, gemiddelde bedragen per maand.
Collegegeld 225 euro
Studiemateriaal (boeken) 53 euro
Kamerhuur 500 euro
Boodschappen 272 euro
Reizen (buiten gratis OV) 79 euro
Telefoon 16 euro
Kleding 70 euro
Sport/ontspanning 228 euro
Tv en streamingdiensten 71 euro
Verzekeringen 208 euro
-------
Totaal per maand 1722 euro *

Het Nibud gaat uit van gemiddelden. Bijv. bij kamerhuur maakt het nogal uit in welke stad je woont. Bij deze maandelijkse uitgaven zitten geen eenmalige kosten zoals een laptop, geen vakantiegeld en geen geld voor je spaarpot.

Debbie van de Griend: ‘IJsland is niet echt goedkoop’

Als uitwonend student heb je recht op studiefinanciering via DUO, zorgtoeslag en mogelijk huurtoeslag. Natuurlijk kun je ook zelf inkomsten bij elkaar sprokkelen via een bijbaan of aan je ouders vragen of zij willen bijdragen. Niet alle ouders hebben daar de financiële mogelijkheden voor, weet ook Debbie van de Griend (21), derdejaars student aan de Wageningen University and Research (WUR). ,,Maar ik heb heel veel geluk: mijn ouders betalen mijn collegegeld en mijn kamerhuur. Daardoor hoef ik niet te lenen.’’

Uit onderzoek van Nibud blijkt dat 58 procent van de ouders bijdraagt aan de kosten van studerende kinderen, voor een gemiddeld bedrag van 240 euro. Ouders zijn niet verplicht om financieel bij te springen. Veel studenten hebben recht op een aanvullende beurs. De hoogte van die beurs is afhankelijk van het inkomen van je – biologische – ouders.

Dankzij haar bijbanen heeft Debbie geen financiële zorgen: ze is ‘roerganger’ bij een onderzoekscentrum, waar ze via een simulator schepen bestuurt en in schoolvakanties helpt ze bij de afname van staatsexamens. Voor haar studie is ze onlangs begonnen aan een stage van vier maanden in Reykjavik, aan de University of Iceland: een prachtige kans om tot begin december het arctische gebied met eigen ogen te onderzoeken.

,,IJsland is niet echt een goedkoop land’’, weet Debbie inmiddels uit ervaring. ,,Voor mijn kamer betaal ik 780 euro en dat schijnt hier een laag bedrag te zijn. Wel heb ik een Erasmus-beurs gekregen, in mijn geval is dat in totaal 1864 euro. Ik betaal geen collegegeld aan de University Iceland: het collegegeld van de WUR, dus die 2694 euro per collegejaar, loopt gewoon door tijdens je stage. En als je naar het buitenland gaat, kun je in Nederland je OV-reisproduct tijdelijk stopzetten. Dat heb ik ook gedaan, dat levert nog eens 110 euro per maand op.’’

Op deze manier kan Debbie dus in een ‘duur’ land toch vier maanden op stage op een razend boeiende plek. ,,Ik volg hier veel vakken die ik interessant vind en was hier nog nooit geweest. Wel moet ik goed op mijn uitgaven letten, zo huren we met vijf studenten een huis. En ik ga hier nog een bijbaantje zoeken, in het toerisme of in de horeca moet dat lukken.’’

Intussen doet ze onvergetelijke ervaringen op. ,,Ik was gisteren op excursie naar de papegaaiduikers, dat was geweldig.’’

"Voor mijn kamer betaal ik 780 euro. Dat schijnt hier een laag bedrag te zijn."

Student Debbie van de Griend, maakte een spannend uitstapje met stage in IJsland.

student-debbie-van-de-griend-maakt-een-spannend-uitstapje-met-stage-in-ijsland-voor-mijn-kamer-betaal-ik-780-euro-dat-schijnt-hier-een-laag-bedrag-te-zijn

De inkomsten: waar heb je recht op?

Wil je weten waar je als (aankomend) student recht op hebt? En wil je – per onderwijssoort – meer inzicht krijgen in de financiële kant van studeren? Ga dan naar: www.duo.nl en www.nibud.nl/onderwerpen/kinderen-en-jongeren/studeren/

Op duo.nl vind je o.a. ook een handige rekenhulp voor studiefinanciering.

Wat kost studeren op het mbo (bol of bbl) of hbo/wo? Lees het op de site van het Nibud

Let op: het studentenonderzoek van Nibud is gepubliceerd in 2024. Inmiddels zijn veel kosten, bijvoorbeeld van kamers en collegegeld, alweer gestegen.

Ga jij mee op Expeditie Studiekeuze?

De komende maanden zijn er zes studiekeuze-evenementen door heel het land. Op de beurzen vind je allerlei (onderwijs)instellingen – van mbo tot universiteit – en bedrijven uit allerlei sectoren. Er is een uitgebreid programma met presentaties over het kiezen van een studie, tussenjaar en studeren in het hoger onderwijs. Daarnaast kun je op ‘speeddate’ met een studiekeuzeadviseur en er zijn themapleinen. Met een persoonlijke plattegrond kun je gericht zoeken naar opleidingen op jouw niveau. Iedereen kan zich gratis (in één minuut) aanmelden.

• Onderwijsbeurs Zuid, onderwijsbeurszuid.nl 25 & 26 september 2026, Koningshof Veldhoven
• Onderwijsbeurs Noordoost, onderwijsbeurs.nl 2 & 3 oktober 2026, Evenementenhal Hardenberg
• Studiekeuzebeurs Midden, studiekeuzebeurs.nl 27 & 28 november 2026, Jaarbeurs Utrecht
• De BuitenlandBeurs, buitenlandbeurs.nl 27 & 28 november 2026, Jaarbeurs Utrecht
• Master Fair, master-fair.nl 27 & 28 november 2026, Jaarbeurs Utrecht
• Studiekeuzebeurs West, studiekeuzebeurswest.nl 11 & 12 december 2026, Rotterdam Ahoy

Dit artikel verscheen oorspronkelijk op AD.nl

geschreven door Leo van Marrewijk